Yaşlılarda düşme, üriner inkontinans ve bilişsel fonksiyonları geliştirebilir miyiz? (A Practice-Based Intervention to Improve Primary Care for Falls, Urinary Incontinence.... Wenger ve ark)
Değerlendiren: Doç. Dr. Güzel Dişcigil
01.10.2009
Hipotez
Bu çalışmada “Yaşlılarda pratiğe dayalı müdahale, düşme, üriner inkontinans ve bilişsel fonksiyon yetersizliği için olumlu yönde gelişme sağlıyor mu?” sorusu araştırılmış.
Çalışma Yöntemi
Toplum içinde yaşayan, 75 yaşın üzerinde ve düşme, üriner inkontinans veya bilişsel fonksiyon yetersizliği sorunu yaşayan 357 yaşlı, müdahale grubunu, 287 yaşlı ise kontrol grubunu oluşturmuş. Çalışma, güney Kaliforniya’da kentsel alanda bulunan toplam 130 hekimin çalıştığı, 160.000 kişiye hizmet veren birinci basamak kliniklerinde yapılmış. Müdahale grubuna sırasıyla aşağıdaki işlemler yapılmış;
1. Kognitif fonksiyon yetersizliği olan yaşlılar için duruma özel yapılandırılmış bir müdahale planı yapılmış ve uygulanmış. Örneğin; inkontinans için idrar tetkiki, kültürü veya düşmeler için kan basıncı izlemi gibi. Uygulanan müdahale, öykü, fizik bakı, bulgu ve sonuçlar hekimin dikkatine de sunulmuş
2. Girişim grubundaki hekimler 3 saatlik eğitim programına alınmış, ilgili durumlardaki etkin yaklaşımlar konusunda eğitilmişler
3. Duruma özel hasta bilgilendirme formları bilişsel yetersizlik, düşmeler ve üriner inkontinans için ayrı ayrı hazırlanmış ve hasta dosyaları, bekleme odaları, poliklinik gibi pek çok ortama konarak ulaşılabilirlikleri kolaylaştırılmış. Bu materyaller hastaların kolaylıkla anlamasını sağlayacak şekilde hazırlanarak klinisyenin eğitim için harcayacağı efor azaltılmaya çalışılmış.
4. Yapılandırılmış girişimin ana hatları çalışmaya katılan her uygulama merkezine sunulmuş, böylece merkezin kendi koşullarına göre düzenleme yapma olanağı sağlanmış.
13 aylık girişim süresi ve izleyen 6 ay boyunca her hastanın tıbbi kayıtları incelenmiş. Çalışmanın başında hastalarla demografi, fonksiyon düzeyi ve genel sağlık algılarını ölçmek üzere kısa bir vizit yapılmış, ayrıca çalışmaya katılan hekimler 21 soruluk bilgi anketini yanıtlamışlar.
Her yaşlının düşme, bilişsel fonksiyon ve inkontinans için kalite indeksi saptanmış (QI) ve gruplar arası karşılaştırma yapılmış.
Bilimsel Kanıt
Bulgular 3 ana başlık altında gruplanmış:
1. Müdahalenin bakım kalitesi üzerine etkisi: Müdahale grubunda düşme, inkontinans ve bilişsel yetersizlik için 3 kat daha fazla QI taraması yapılmış, 13 aylık zaman diliminde her üç durum için de genel bakım daha iyi bulunmuş, fizik bakı müdahale grubunda daha fazla oranda yapılmış. Müdahale grubu %41 (95%CI=35-46%) Kontrol grubu %25 (95%CI=20-30%) p>0.001
2. Müdahalenin duruma özel bakım üzerine etkisi: Müdahale grubundan alınan öyküde düşme, inkontinans ve bilişsel yetersizlik daha ayrıntılı sorgulanmış, örn. inkontinans tipi, izlemi, tedavisi ayrıntılı olarak kaydedilmiş, daha fazla yardımcı cihaz önerilmiş, ev izlemleri ve bakıcı eğitimi yapılmış
3. Hekim bilgi düzeyi: Başlangıçta kontrol grubu ile müdahale grubu arasında bilgi açısından fark yokken çalışma sonunda müdahale grubunun hekimlerinin bilgi düzeyi daha yüksek bulunmuş.
Bulguların düşme, inkontinans ve bilişsel yetersizlik için, birinci basamakta uygulanan basit bir müdahalenin bakım kalitesini, duruma özel bakımı geliştirdiğini gösterdiği belirtilmekte.
Yorumlar
Uzman görüşü: Çalışmada yaşlılık döneminde önemli olan 3 soruna yönelik bakımın geliştirilmesi için bir müdahale planı uygulanmış.
Uygulanan müdahale pratik ve finansal açıdan kolay uygulanabilir. Bu nedenle aile hekimliği pratiğine yerleştirilebilir, dikkatleri bu yöne çektiği için değerli bir çalışma. Çalışmanın yöntemi kapsamlı anlatılmış, uygulanabilir ancak istatistiksel değerlendirme için profesyonel yardıma gereksinim olacaktır.
Çalışmanın 1. basamak klinik pratiğine katkısı: Birinci Basamak için yaşlı sağlığı giderek önem kazanıyor, bu nedenle bu alanda yapılmış her çalışma incelenmeli. Bu çalışma gibi pratikte uygulanabilir program, plan sunan çalışmalardan çok yararlanılabilir.
Kanıt Düzeyi
B