Antidepresan istekleri olan hastalara karşı Birinci Basamak hekimlerinin reddetme yöntemleri ve bunun hasta memnuniyetine etkilerinin değerlendirmesi amacıyla hazırlanan makaleye (Getting to “No” Strategies Primary Care Physicians Use to Deny Patient Requests Debora A. Paterniti ve ark. Arch Intern Med. 2010;170(4):381-388) erişim için tıklayınız

Bu çalışma randomize seçilmiş 4 farklı hekim grubuna randomize belirlenmiş 298 görüşmenin değerlendirmesidir. Görüşmeleri, orta yaş grubunda 18 kadın standardize hasta yapmıştır. Standart hastalar çalışma hakkında kabaca bilgi sahibi olmasına rağmen spesifik amacı bilmediklerinden bu araştırma “çift kör” çalışma olarak değerlendirilebilir. Araştırma süresi 1 yıl olup antidepresan istekleri olan 199 hasta görüşmesinden hasta isteklerine hayır cevabı veren 84 hekimin davranış modeli, görüşme sırasındaki ses kayıtları kullanılarak kalitatif ve kantitatif olarak değerlendirmeye alınmıştır. Hastalar major depresyon bulguları yanında somatik şikayetler belirtmiş, daha sonra 3 davranış modeli sunmuşlardır:

1- Belirli bir antidepresan talebi
2- Nonspesifik antidepresan talebi
3- Hiç talep olmaması
Antidepresan istemi görüşmenin ilk 10 dakikasında yapılmış, eğer ilgi görmezse ikinci kez tekrarlanmıştır.
Araştırmada kalitatif değerlendirme bir tıbbi sosyolog ve bir hekim tarafından yapılmıştır. Görüşme kayıtları fiziksel şikayetler hakkında bilgi alma, depresyon ve antidepresanlar hakkında bilgilendirme, uyku ilacı önerme, izlem ve tedavi planını hastayla paylaşma gibi parametreler ve bunların hekimin hastasına verdiği cevapla bağlantısı değerlendirilmiştir. Kayıt metinlerinden hekimi hastayı reddetmeye götüren stratejik yol irdelenmiştir.
Kantitatif ölçüm ve analizler, hekimlerin gösterdiği 3 farklı stratejiye karşı görüşme bitiminde hasta memnuniyeti, likert tipi değerlendirme ile yapılmıştır. Gruplar arası bağlantı Fisher testi ile değerlendirilmiştir.

199 (%68) görüşmenin 88’inde (%44) hastanın ilaç talebi geri çevrilmiş, bunlardan 4 hastanın kayıtları veri olarak kullanılamamıştır.
Hekimlerin yaş, cinsiyet ve uzmanlık alanı (Aile Hekimliği Uzmanı/Dahiliye) dağılımları arasında bir fark olmadığı görülmüş (p=0.40).
Hekimler antidepreslara karşı fiyat, faydanın geç ortaya çıkması, problemin hafif olması, kendisinin ilaç yazan bir doktor olmaması gibi görüşlerini belirtmişlerdir. 
İlaç yazmayı reddetmede hekimlerin 3 strateji izlediği görülmüş:
1- %63 hasta bakış açısı temelli (%40 nedenini irdeleme, %10 konsultasyon önerme, %11 alternatif tanı koyma)
2- %31 biyomedikal temelli (%18 uyku ilacı yazma, %13 tanı testleri önerme),
3- %6 direkt red (açıklama yapmadan reddetme)
Hasta memnuniyeti açısından ancak 26 görüşme “mükemmel” olarak değerlendirilmiş, bunların da daha çok hasta bakış açısı temelli yaklaşım izleyen hekimlerde olduğu belirlenmiştir.

i.    Uzman görüşü
Makale oldukça güncel ama üzerinde fazla çalışma yapılmamış bir konunun bilimsel değerlendirmesi açısından BB hekimlerine katkısı olabilecek bir çalışmadır. Verilerin bir kısmının subjektif olması değerlendirme güçlüğü yaratsa da oldukça güzel derlenmiş. Çalışmada kullanılan yöntem ve yorumlar birinci basamak uygulamalarıyla uyumlu. Ayrıca medikal sosyoloji uzmanı görüşüne yer verilmesi çalışmayı zenginleştirmiş.
Ancak çalışmanın gerçek hastalar üzerinde ve daha fazla vaka ile yapılması araştırmanın değerini arttırabilirdi. Ayrıca standardize hastaların sadece kadınlardan oluşması yerine her iki cinsiyetten olması cinsiyet farklılıklarını karşılaştırma imkanı sağlayabilirdi.

ii.    Çalışmanın 1. basamak klinik pratiğine katkısı:

BB hekimleri günlük poliklinik uygulamaları sırasında, hastaların uygun olmayan, başta ilaç olmak üzere laboratuar ve görüntüleme yöntemleri istekleri ile sıkça karşılaşmaktadır. Bazen hekimleri zor durumda bırakabilecek bu tür taleplere karşı geliştirilecek bilimsel temelli stratejilerin birinci basamak hekimlerine büyük katkısı olacaktır. Bu gibi makalelerden elde edilen bulgular ışığında iyi iletişim becerileri ve uygun reddetme teknikleri ile hekimler ortak dil kullandığında hasta memnuniyeti olumsuz etkilenmeyecektir.

Strength of Recommendation   “B” (SORT: Strength of recommendation taxonomy ilkelerine göre)